شهروند مطلوب یا شهروند منتقد؟!
آیا آموزش شهروندی در شهرداری تهران قرار است شهروندانی تربیت کند که وظایف خود را در برابر مدیریت شهری بشناسند، یا شهروندانی که حقوق خود را در برابر مدیریت شهری مطالبه کنند؟ تفاوت این دو، تفاوت میان آموزش شهروند مطیع و آموزش شهروند مسئول و منتقد است.
به گزارش فصل سوم؛ مهدی قوامی‌پور دکتری تخصصی جامعه شناسی سیاسی نوشت: شهروند مفهومی حقوقی و مبتنی بر برابری افراد در برابر قانون، فارغ از جنسیت، نژاد، زبان، دین و مذهب و قومیت است. بر اساس این مفهوم و در چارچوب نظام‌های دموکراتیک، شهروندی بر دوگانه حق و مسئولیت استوار است. هر فرد در مقام شهروند حقوقی دارد که باید رعایت و محترم شمرده شود و هم‌زمان مسئولیت‌هایی دارد که باید ایفا کند. اما آیا ساکنان تهران از سوی حکمرانی شهری به‌واقع در مقام شهروند به رسمیت شناخته می‌شوند؟
اگرچه حکمرانی شهری در ارائه برخی خدمات عمومی تقریباً تفاوت معناداری میان ساکنان تهران قائل نمی‌شود، اما در بازنمایی‌های شهری و اجرای برخی برنامه‌های فرهنگی، برخوردهای متفاوتی با سبک‌های مختلف زندگی دارد. به‌گونه‌ای که اصولاً بخش یا بخش‌هایی از ساکنان تهران را به دلیل سبک زندگی‌شان به رسمیت نمی‌شناسد.
حال، مدیرکل آموزش‌های شهروندی تهران از برگزاری ۱۶۰ دوره آموزش شهروندی در تهران خبر داده است. مواجهه با این خبر دو پرسش اساسی را پیش می‌کشد.
نخست اینکه حکمرانی شهری و شهرداری خود از جمله نهادهایی هستند که در مواردی حقوق شهروندان را نقض می‌کنند. در چنین شرایطی، چگونه نهادی که خود در معرض انتقاد از منظر رعایت حقوق شهروندی قرار دارد، می‌تواند مدعی آموزش این حقوق باشد؟ به نظر می‌رسد پیش از آموزش حقوق شهروندی به مردم، لازم است خود نهادهای مدیریت شهری به این حقوق پایبند باشند و آنها را در تصمیمات و عملکردشان به رسمیت بشناسند.
پرسش دوم این است که شهرداری به دنبال تولید چه نوع شهروندی است؟ شهروند مطلوب و مورد نظر خود یا شهروندی منتقد و مطالبه‌گر که حقوق خود را می‌شناسد و برای تحقق آن تلاش می‌کند؟ زیرا شهروندی که حقوق خود را بشناسد، طبیعتاً می‌تواند عملکرد شهرداری را نیز نقد کند، از مدیران شهری پاسخ بخواهد و تصمیمات آنها را به چالش بکشد. در این صورت، شهرداری باید پذیرای شهروندانی باشد که ممکن است مطالبات و انتظاراتشان با خواست و برنامه‌های مدیریت شهری همخوانی نداشته باشد.
در واقع، پرسش اصلی این است که آیا آموزش شهروندی در شهرداری تهران قرار است شهروندانی تربیت کند که وظایف خود را در برابر مدیریت شهری بشناسند، یا شهروندانی که حقوق خود را در برابر مدیریت شهری مطالبه کنند؟ تفاوت این دو، تفاوت میان آموزش شهروند مطیع و آموزش شهروند مسئول و منتقد است.
انتهای پیام/
