خرمگس‌های شهر
مهدی قوامی پور*
پرویز سروری، عضو شورای شهر تهران، در دفاع از عملکرد شهرداری تهران در جریان بارندگی‌های چند روز اخیر، پس از برشمردن اقدامات شهرداری برای مهار روان‌آب‌ها گفت: «در کشور ما یک روحیه مگس‌مزاجی حاکم شده؛ یعنی کسانی که روی زخم و کثافت می‌نشینند. می‌گردند در تهران تا در جوی آبی آشغالی ببینند، فیلم بگیرند و عکس بگیرند و منتشر کنند و بگویند این آشغال مظهر تهران است.»
این سخنان آقای سروری با واکنش‌های زیادی همراه شد. من در اینجا قصد ندارم عملکرد شهرداری تهران را در مهار روان‌آب‌ها در جریان بارندگی‌های اخیر نقد یا از آن دفاع کنم. آنچه برای من اهمیت دارد، تشبیه منتقدان به «مگس» است؛ تعبیری که مرا به یاد رمان مشهور «خرمگس»، اثر اتل لیلیان وینیچ، انداخت.
این تداعی ادبی زمانی جالب‌تر می‌شود که سروری در توضیح روحیه مورد انتقاد خود از کسانی سخن می‌گوید که روی «زخم و کثافت» می‌نشینند. گویی مسئله فقط انتشار تصاویر زباله‌ها و آب‌گرفتگی معابر نیست، بلکه خودِ نشان‌دادن زخم‌ها و کاستی‌هایی است که وجود دارند و بخشی از واقعیت زندگی شهری را تشکیل می‌دهند. در چنین وضعیتی، به جای آنکه درباره وجود زخم و چگونگی درمان آن گفت‌وگو شود، کسانی که زخم را نشان می‌دهند به خاطر این کار سرزنش می‌شوند.
از این رو، به نظرم منتقدان نباید از این تشبیه برنجند. اگر قرار است منتقدان به مگس تشبیه شوند، چه بهتر که این عنوان را با افتخار بپذیرند؛ زیرا کار مگس نشستن بر زخم است؛ همان زخمی که برخی ترجیح می‌دهند زیر انبوهی از تبلیغات و گزارش‌های عملکرد پنهان بماند.
مسئله نه مگس، بلکه زخمی است که وجود دارد و کسی نمی‌خواهد آن را ببیند.
*دکتری تخصصی جامعه شناسی سیاسی
